คณะการสร้างเจ้าของธุรกิจ มหาวิทยาลัยศรีปทุม (SPU) เปิดประสบการณ์การเรียนรู้ด้านกฎหมายสำหรับผู้ประกอบการยุคดิจิทัล ผ่านกิจกรรมบรรยายพิเศษหัวข้อกฎหมายที่ Content Creator และผู้ประกอบการ Live Commerce ควรรู้ โดยได้รับเกียรติจาก “ทนายเจบี” ผู้ก่อตั้งและผู้บริหาร THE LIFE LAW มาถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์จากการให้คำปรึกษาด้านกฎหมาย เพื่อให้นักศึกษาเข้าใจความเสี่ยงและข้อควรระวังในการสร้างคอนเทนต์ การรับงานรีวิวสินค้า และการดำเนินธุรกิจออนไลน์อย่างถูกต้อง
กิจกรรมครั้งนี้เชื่อมโยงกับการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริงของนักศึกษาคณะการสร้างเจ้าของธุรกิจ ซึ่งได้เริ่มโครงการ Live Commerce ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569 โดยแต่ละกลุ่มมีโอกาสสร้างช่องทางออนไลน์ ผลิตคอนเทนต์ และทดลองจำหน่ายสินค้าจริง การบรรยายจึงมุ่งให้นักศึกษานำความรู้ด้านกฎหมายกลับไปทบทวนการดำเนินงานของตนเอง ทั้งการเลือกใช้สื่อประกอบคอนเทนต์ การสื่อสารข้อมูลสินค้า และการขายผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล
ทนายเจบี กล่าวถึงการเติบโตของอาชีพ Content Creator และ Influencer ว่า แม้แพลตฟอร์มออนไลน์จะเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่สร้างตัวตนและรายได้ได้ง่ายขึ้น แต่การสร้างคอนเทนต์ทุกชิ้นย่อมมาพร้อมความรับผิดชอบ โดยเฉพาะเมื่อเนื้อหาถูกนำไปใช้เพื่อการโฆษณาหรือส่งเสริมการขาย ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับกฎหมายหลายด้าน และบางกรณีอาจนำไปสู่การเรียกร้องค่าเสียหายหรือการดำเนินคดี แม้ผู้สร้างคอนเทนต์จะไม่ได้ตั้งใจกระทำผิดก็ตาม
หนึ่งในประเด็นสำคัญของการบรรยายคือ กฎหมายลิขสิทธิ์และทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับการผลิตคอนเทนต์ ทนายเจบียกตัวอย่างการนำเพลง ภาพถ่าย วิดีโอ และฟุตเทจจากอินเทอร์เน็ตมาใช้ประกอบคลิปโฆษณา โดยเตือนว่าการเข้าถึงหรือดาวน์โหลดผลงานได้ฟรี ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์ได้โดยไม่มีข้อจำกัด แม้จะเป็นเพลงที่ได้รับความนิยมบนแพลตฟอร์ม หรือคลิปที่ไม่ได้ติดตะกร้าสินค้า หากมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการขายก็ยังต้องพิจารณาสิทธิการใช้งานให้เหมาะสม
นอกจากนี้ ยังกล่าวถึงประเด็นที่ผู้สร้างคอนเทนต์อาจมองข้าม ได้แก่ ลิขสิทธิ์ฟอนต์ตัวอักษร ที่บางประเภทอนุญาตให้ใช้ฟรีเฉพาะการใช้งานส่วนบุคคล แต่ต้องได้รับอนุญาตเพิ่มเติมเมื่อนำไปใช้ทางการค้า รวมถึงการนำเทคโนโลยี Generative AI มาสร้างภาพหรือวิดีโอ ซึ่งผู้ใช้งานควรตรวจสอบว่าผลงานที่สร้างขึ้นมีการนำงานต้นฉบับของผู้อื่นมาดัดแปลงในลักษณะที่อาจละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่
อีกประเด็นที่ได้รับการถ่ายทอดคือ กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) โดยยกกรณีการถ่ายคลิปสัมภาษณ์บุคคลทั่วไปเพื่อนำไปใช้เป็นคอนเทนต์ทางการตลาด ซึ่งผู้ผลิตควรแจ้งวัตถุประสงค์และขอความยินยอมจากผู้ที่ปรากฏในคลิปอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะกรณีที่เกี่ยวข้องกับผู้เยาว์ พร้อมอธิบายว่าการถ่ายภาพติดบุคคลอื่นในพื้นที่สาธารณะไม่ได้หมายความว่าจะเป็นความผิดในทุกกรณี แต่จำเป็นต้องพิจารณาวัตถุประสงค์การใช้งานและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับบุคคลนั้นด้วย
สำหรับธุรกิจ Live Commerce และ Affiliate Marketing ทนายเจบีให้ความสำคัญกับกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค โดยเฉพาะการโฆษณาผลิตภัณฑ์ประเภทเครื่องสำอางและอาหารเสริม ซึ่งผู้ขายหรือผู้รีวิวควรศึกษาข้อมูลสินค้า ตรวจสอบหลักฐานประกอบการกล่าวอ้าง และหลีกเลี่ยงการสื่อสารสรรพคุณเกินจริง เช่น การรับประกันผลลัพธ์หรือระบุระยะเวลาเห็นผลโดยไม่มีข้อมูลรองรับ
ทั้งนี้ การขายสินค้าผ่านการถ่ายทอดสดมีความเสี่ยงที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากผู้ขายต้องสื่อสารกับผู้ชมแบบทันที ไม่สามารถกลับไปแก้ไขคำพูดได้เหมือนการผลิตวิดีโอที่ผ่านการตัดต่อแล้ว หากมีการกล่าวอ้างข้อมูลที่ไม่ถูกต้องระหว่างการ Live อาจถูกบันทึกไว้เป็นหลักฐานและนำไปสู่การร้องเรียนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้
การบรรยายยังครอบคลุมความรับผิดชอบในการสร้างคอนเทนต์ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลอื่น ทั้งการรีวิว การแสดงความคิดเห็น และการนำเรื่องราวที่กำลังเป็นกระแสบนสังคมออนไลน์มาผลิตเนื้อหา โดยเน้นให้นักศึกษาตระหนักถึงความเสี่ยงด้านการหมิ่นประมาท ตลอดจนผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการสื่อสารข้อมูลที่ทำให้บุคคลหรือธุรกิจอื่นได้รับความเสียหาย
อีกหนึ่งประเด็นที่เชื่อมโยงกับการประกอบอาชีพ Creator โดยตรง คือการรับงานจากแบรนด์และข้อตกลงทางธุรกิจ ทนายเจบีแนะนำให้ผู้รับงานตรวจสอบเงื่อนไขการว่าจ้าง ขอบเขตงาน และความรับผิดชอบของแต่ละฝ่าย รวมถึงเก็บหลักฐานการติดต่อและข้อตกลงไว้ให้ชัดเจน โดยเฉพาะกรณีที่แบรนด์เป็นผู้จัดเตรียมภาพ เพลง หรือฟุตเทจสำหรับใช้ในการผลิตคอนเทนต์ ควรสอบถามและเก็บหลักฐานยืนยันสิทธิการใช้งาน เพื่อลดความเสี่ยงจากข้อพิพาทด้านลิขสิทธิ์ในภายหลัง
ในช่วงแลกเปลี่ยนความคิดเห็น นักศึกษายังได้ซักถามเกี่ยวกับกรณีผู้ว่าจ้างไม่ชำระค่าจ้างหลังส่งมอบผลงาน หรือขอให้ผลิตคลิปใหม่เนื่องจากยอดรับชมไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง โดยทนายเจบีอธิบายถึงความสำคัญของข้อตกลงที่ระบุหน้าที่และเงื่อนไขการส่งมอบงาน หากผู้รับจ้างดำเนินงานครบถ้วนตามที่ตกลงไว้แล้ว การเรียกร้องให้ทำงานเพิ่มเติมหรือการปฏิเสธชำระค่าจ้างจำเป็นต้องพิจารณาจากข้อสัญญาที่มีอยู่ พร้อมแนะนำให้ผู้สร้างคอนเทนต์จัดทำเอกสารการว่าจ้างและตรวจสอบข้อมูลคู่สัญญาอย่างรอบคอบ
กิจกรรมครั้งนี้สะท้อนแนวทางการจัดการเรียนรู้ของคณะการสร้างเจ้าของธุรกิจ มหาวิทยาลัยศรีปทุม ที่เชื่อมโยงความรู้จากผู้มีประสบการณ์ในวิชาชีพเข้ากับการฝึกปฏิบัติจริง ช่วยให้นักศึกษาไม่เพียงเรียนรู้วิธีสร้างคอนเทนต์และจำหน่ายสินค้าผ่านช่องทางออนไลน์ แต่ยังเข้าใจสิทธิ หน้าที่ และความรับผิดชอบทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจ เพื่อเตรียมความพร้อมสู่การเป็นผู้ประกอบการรุ่นใหม่ที่สามารถดำเนินธุรกิจดิจิทัลได้อย่างรอบคอบและมีความรับผิดชอบ
#SPUSE #คณะการสร้างเจ้าของธุรกิจ #มหาวิทยาลัยศรีปทุม #โอกาส #เรียนกับตัวจริง #ประสบการณ์จริง #ส่งเสริมผลักดัน #FutureSkills #SripatumUniversity
