จากนักศึกษาสาขาวิศวกรรมโยธา สู่บทบาทอาจารย์รุ่นใหม่ในสถาบันเดิม อาจารย์ลีลาวรรณ ลออศิริงาม หรือ อาจารย์แบมแบม คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม (SPU) นำประสบการณ์การเรียนรู้ที่เคยได้รับจากอาจารย์มาพัฒนาแนวทางการสอนของตนเอง ภายใต้แนวคิด “เรียนเรื่องยากให้เข้าใจง่าย” เน้นการอธิบายเนื้อหาวิศวกรรมศาสตร์ที่ซับซ้อนผ่านภาพและเรื่องใกล้ตัว เชื่อมโยงทฤษฎีกับการทดลองจริง พร้อมส่งเสริมให้นักศึกษา Gen Z กล้าคิด กล้าตั้งคำถาม และใช้ AI อย่างมีวิจารณญาณ เพื่อเตรียมความพร้อมสู่การเป็นวิศวกรที่มีทั้งความรู้ ทักษะ และความรับผิดชอบต่อสังคม

อาจารย์ลีลาวรรณ เปิดเผยว่า แรงบันดาลใจในการกลับมาเป็นอาจารย์ที่คณะวิศวกรรมศาสตร์ SPU มีจุดเริ่มต้นจากการเติบโตในครอบครัวที่มีคุณลุงและคุณป้าเป็นครู ทำให้ซึมซับความรักในการเรียนรู้และความเชื่อที่ว่า “การศึกษาคือสิ่งที่ยกระดับชีวิตคนได้จริง” ประกอบกับประสบการณ์ระหว่างศึกษาสาขาวิศวกรรมโยธาที่มหาวิทยาลัยศรีปทุม ซึ่งมีโอกาสใกล้ชิดและเรียนรู้จาก ผศ.ดร.ไพจิตร ผาวัน คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จนเกิดความประทับใจในความทุ่มเทและความเอาใจใส่ที่อาจารย์มีต่อลูกศิษย์ และกลายเป็นแรงผลักดันให้ต้องการกลับมาถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์แก่รุ่นน้อง

อาจารย์ลีลาวรรณ ลออศิริงาม (แบมแบม) คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

“ตอนเป็นนักศึกษาที่ SPU แบมแบมโชคดีได้เป็นศิษย์ก้นกุฏิที่ใกล้ชิดอาจารย์ ได้เห็นความทุ่มเทและความรักที่อาจารย์มีให้ลูกศิษย์ทุกคน ความอบอุ่นที่ได้รับในวันนั้นกลายเป็นคำสัญญาเงียบๆ ในใจว่า สักวันจะกลับมาส่งต่อสิ่งนี้ให้รุ่นน้องบ้าง การได้กลับมาที่นี่ก็เหมือนกับการได้กลับบ้าน บ้านที่เคยโอบอุ้มเรา และวันนี้ถึงเวลาที่เราจะโอบอุ้มคนรุ่นต่อไป” อาจารย์ลีลาวรรณ กล่าว

ประสบการณ์ในห้องเรียนวิศวกรรมโยธายังมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาแนวคิดการสอน โดยเฉพาะการเรียนวิชาประมาณราคาและการบริหารงานก่อสร้างกับ ผศ.ดร.ไพจิตร ซึ่งมีวิธีถ่ายทอดเนื้อหาที่ยากให้กลายเป็นเรื่องใกล้ตัว ผ่านการเปรียบเทียบกับสิ่งที่นักศึกษาคุ้นเคยและใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย ช่วยให้นักศึกษาที่เคยรู้สึกกังวลกับเนื้อหาวิชาค่อยๆ เปิดใจและทำความเข้าใจบทเรียนได้มากขึ้น สิ่งที่ได้รับจึงไม่ใช่เพียงความรู้ทางวิศวกรรมศาสตร์ แต่ยังรวมถึงมุมมองว่าการสอนที่ดีควรเริ่มต้นจากความเข้าใจผู้เรียน และการเลือกวิธีถ่ายทอดที่เหมาะสมกับแต่ละคน

ผศ.ดร.ไพจิตร ผาวัน คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

แนวคิดดังกล่าวสอดคล้องกับแนวทางการจัดการเรียนการสอนของคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม ที่มุ่งสื่อสารผ่านแนวคิด “วิศวะ SPU เรียนเรื่องยากให้เข้าใจง่าย” ซึ่งอาจารย์ลีลาวรรณมองว่า ไม่ได้หมายถึงการลดความเข้มข้นของเนื้อหาวิชาการ แต่เป็นการออกแบบกระบวนการเรียนรู้ที่ช่วยให้นักศึกษาค่อยๆ ทำความเข้าใจเนื้อหาที่ซับซ้อนอย่างเป็นลำดับ โดยไม่มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

สำหรับรายวิชาปฏิบัติการวิศวกรรมที่รับผิดชอบ อาจารย์ลีลาวรรณนำแนวคิดดังกล่าวมาปรับใช้ผ่านการเตรียม “เกร็ดความรู้” ก่อนเข้าสู่ห้องปฏิบัติการ โดยสรุปประเด็นสำคัญของบทเรียนและเชื่อมโยงกับสิ่งที่พบเห็นได้ในชีวิตประจำวัน เพื่อให้นักศึกษาเกิดความคุ้นเคยกับเนื้อหาก่อนเริ่มทดลองจริง ภายใต้หลักการ “ให้ภาพมาก่อนสูตร” ซึ่งช่วยลดความกังวลในการเรียนรู้ และกระตุ้นให้นักศึกษาเกิดความสนใจที่จะค้นหาคำตอบด้วยตนเอง

“เรียนเรื่องยากให้เข้าใจง่าย ไม่ได้หมายถึงการทำให้เนื้อหาง่ายลง แต่คือการจับมือนักศึกษาเดินไปด้วยกัน ทีละก้าว จนถึงความเข้าใจโดยไม่มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ในรายวิชาปฏิบัติการวิศวกรรมที่ดิฉันสอน นักศึกษาต้องลงมือทดลองจริง และอยากให้ทุกการทดลองเริ่มต้นจากความเข้าใจ ไม่ใช่ความกังวล” อาจารย์ลีลาวรรณอธิบาย

นอกจากการพัฒนาเทคนิคการสอนแล้ว อาจารย์ยังให้ความสำคัญกับการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์นักศึกษา Gen Z โดยมองว่าคนรุ่นใหม่เติบโตมาท่ามกลางข้อมูลจำนวนมาก แต่สิ่งที่ต้องการอาจไม่ใช่เพียงการได้รับข้อมูลเพิ่มเติม หากเป็นการมีผู้สอนที่พร้อมรับฟัง เข้าใจ และเปิดพื้นที่ให้สามารถแสดงความคิดเห็นได้อย่างมั่นใจ โดยเฉพาะการตั้งคำถามหรือยอมรับว่ายังไม่เข้าใจเนื้อหา ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้

ด้วยความที่อาจารย์ลีลาวรรณเป็นคน Gen Z เช่นเดียวกับนักศึกษา จึงพยายามสร้างความสัมพันธ์กับผู้เรียนในลักษณะที่เข้าถึงง่าย สามารถพูดคุยและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นได้ โดยยึดหลักว่าความรู้ที่ผู้สอนคุ้นเคยอาจเป็นสิ่งใหม่สำหรับนักศึกษา การไม่รู้หรือการตอบผิดจึงไม่ควรเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ แต่ควรเป็นโอกาสในการพัฒนาความเข้าใจให้มากขึ้น

ในด้านการนำเทคโนโลยีมาใช้สนับสนุนการเรียนการสอน อาจารย์ลีลาวรรณมองว่า AI เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้ โดยนำมาใช้สร้างสื่อการสอน จัดทำกราฟและภาพประกอบผลการทดลอง รวมถึงทบทวนและพัฒนาวิธีการสอนให้เข้าใจง่ายยิ่งขึ้น ขณะเดียวกันยังส่งเสริมให้นักศึกษาใช้ AI เพื่อค้นคว้าข้อมูลและแหล่งอ้างอิง แต่ต้องสามารถคิดวิเคราะห์ ตรวจสอบความน่าเชื่อถือ และตัดสินใจด้วยเหตุผลของตนเอง ไม่ใช่เชื่อคำตอบที่ได้รับจากเทคโนโลยีโดยปราศจากการพิจารณา

“สิ่งที่อยากปลูกฝังมากกว่านั้นคือความกล้าที่จะคิดเอง กล้าตัดสินใจว่าจะ ‘เชื่อ’ หรือ ‘ไม่เชื่อ’ คำตอบที่ได้รับ พร้อมเหตุผลของตัวเอง เพราะสุดท้ายแล้ว เทคโนโลยีให้คำตอบได้ แต่วิจารณญาณและความรับผิดชอบต่อชีวิตผู้คน เป็นสิ่งที่วิศวกรต้องมีอยู่ในหัวใจของตัวเอง” อาจารย์ลีลาวรรณกล่าว

ขณะเดียวกัน การเชื่อมโยงทฤษฎีกับการปฏิบัติจริงยังเป็นอีกหนึ่งหัวใจสำคัญของการสอน โดยมองว่าห้องปฏิบัติการเป็นพื้นที่ที่ช่วยให้นักศึกษาเห็นความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ในตำรากับการทำงานทางวิศวกรรม ผ่านการทดลองและการตั้งคำถามถึงการนำความรู้ไปใช้ในสถานการณ์จริง โดยเฉพาะงานวิศวกรรมโยธาที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของสิ่งก่อสร้างและชีวิตผู้คน

ระหว่างการทดลอง มักชวนนักศึกษาคิดว่า “สิ่งที่เรากำลังทำอยู่นี้ วันหนึ่งจะไปอยู่ตรงไหนในชีวิตของผู้คน” เพื่อให้ตระหนักว่าข้อมูลและตัวเลขจากการทดลองมีความเชื่อมโยงกับความปลอดภัยของสิ่งก่อสร้างที่ผู้คนใช้งานในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ยังให้ความสำคัญกับทักษะการทำงานร่วมกัน การรับฟังความคิดเห็น ความละเอียดรอบคอบ และการดูแลความปลอดภัยของสมาชิกในกลุ่ม ซึ่งล้วนเป็นคุณลักษณะที่จำเป็นต่อการประกอบวิชาชีพวิศวกรรมศาสตร์

สำหรับเป้าหมายในการพัฒนานักศึกษารุ่นใหม่ อาจารย์ลีลาวรรณมองว่า วิศวกรที่มีความสามารถจำเป็นต้องมีทั้ง Hard Skills และ Soft Skills เพราะความรู้ทางเทคนิคเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอต่อการทำงานในชีวิตจริง นักศึกษาจึงควรพัฒนาทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี อ่อนน้อมถ่อมตน เคารพผู้อื่น และเปิดใจเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง รวมถึงเรียนรู้จากประสบการณ์และความผิดพลาดที่เกิดขึ้นระหว่างทาง

“อยากเห็นลูกศิษย์ทุกคนเติบโตเป็นทั้งวิศวกรที่เก่ง และเป็นคนดีที่สังคมไว้วางใจ และวันหนึ่งก็หวังว่าพวกเขาจะได้ส่งต่อความรักและความรู้นี้ให้คนรุ่นต่อไป เหมือนที่ครั้งหนึ่งดิฉันเคยได้รับจากที่นี่” อาจารย์ลีลาวรรณ กล่าวทิ้งท้าย

เส้นทางจากศิษย์เก่าสาขาวิศวกรรมโยธาสู่บทบาทอาจารย์รุ่นใหม่ของ Aj BamBam สะท้อนการส่งต่อแนวคิดและประสบการณ์การเรียนรู้จากรุ่นสู่รุ่น ผ่านการนำวิธีการสอนที่เคยได้รับมาพัฒนาต่อยอดให้เหมาะกับนักศึกษาในปัจจุบัน ทั้งการเปลี่ยนเนื้อหาที่ซับซ้อนให้เข้าใจง่าย การสร้างห้องเรียนที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนกล้าคิดและกล้าตั้งคำถาม ตลอดจนการเชื่อมโยงความรู้กับการปฏิบัติจริง เพื่อส่งเสริมให้นักศึกษาเติบโตเป็นวิศวกรที่มีทั้งความสามารถทางวิชาชีพและความรับผิดชอบต่อสังคม

#เรียนกับตัวจริง #ประสบการณ์จริง #FutureSkills #วิศวกรรม #คณะวิศวกรรมศาสตร์ #มหาวิทยาลัยศรีปทุม #ส่งเสริมผลักดัน #โอกาส #ศรีปทุม #SripatumUniversity #SPU #วิศวกรรมโยธา