เราไม่ได้แค่ปลูกต้นไม้ เรากำลังเรียนรู้วิธีดูแลตัวเองผ่านมือที่เปื้อนดิน
ต้นไม้ไม่มีนาฬิกา ไม่มีปฏิทิน และไม่เคยตื่นมาแล้วถอนหายใจว่า “วันนี้ต้องออกดอกให้ได้” มันเติบโตในจังหวะของตัวเอง ช้าหรือเร็วขึ้นอยู่กับแสง น้ำ และดิน ไม่ใช่ความกังวลของใคร ต้นมะลิข้างรั้วไม่เคยมองต้นกุหลาบแล้วคิดว่า “ทำไมฉันถึงไม่สวยแบบนั้น” ต้นกล้วยไม่เคยอิจฉาต้นมะม่วงที่ผลใหญ่กว่า แต่ละต้นโตในแบบที่ตัวเองเป็น และมอบสิ่งที่ตัวเองมีอย่างเต็มที่ เราอาศัยอยู่ในโลกที่การเปรียบเทียบเป็นเรื่องปกติจนแทบไม่รู้ตัวว่ากำลังทำอยู่ ฟีดของคนอื่นดูดีกว่าเสมอ ชีวิตของคนอื่นดูสมบูรณ์กว่าเสมอ และเราก็ลืมไปว่าต้นไม้แต่ละต้นมีรากต่างกัน ดินต่างกัน แสงต่างกัน
— มันไม่ยุติธรรมที่จะนำมาวัดด้วยไม้บรรทัดเดียวกัน หรือบางทีช่วงที่เราไม่เห็นว่าตัวเองเติบโต คือช่วงที่รากกำลังลงลึกที่สุด มีช่วงเวลาในชีวิตที่ทุกอย่างดูหยุดนิ่ง ไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง
ไม่เห็นความก้าวหน้า รู้สึกเหมือนตัวเองยืนอยู่กับที่ในขณะที่โลกหมุนไปข้างหน้า ช่วงนั้นเราเรียกมันว่า “วิกฤต” หรือ “ช่วงตกต่ำ” แต่ต้นไม้เรียกมันว่า “ฤดูหนาว” และมันรู้ว่าฤดูหนาวมีไว้เพื่อเก็บพลังงาน ไม่ใช่หยุดมีชีวิต
รากยังคงลึกลงไปเรื่อย ๆ ใต้ดินที่แข็งตัว เพื่อรองรับฤดูใบไม้ผลิที่กำลังจะมา เมื่อมองแบบนี้แล้ว ต้นไม้กับคนก็ไม่ต่างกันมากนัก
ทั้งคู่ต้องการการดูแลอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่แค่ตอนรู้สึกว่าใกล้จะตาย คนส่วนใหญ่รดน้ำต้นไม้ก็ต่อเมื่อดินแห้งแตก ใบเหี่ยว หรือกิ่งเริ่มหัก แต่นักปลูกที่ดีรู้ว่าต้องรดน้ำก่อนที่มันจะกระหาย ก่อนที่สัญญาณของความขาดแคลนจะปรากฏ ต้นไม้บางชนิดชอบแสงแดดจัด บางชนิดชอบร่มเย็น วางผิดที่มันก็โตไม่ได้ ไม่ใช่เพราะมันอ่อนแอ แต่เพราะมันถูกวางไว้ในสภาพแวดล้อมที่ไม่ใช่ของมัน
คนก็เช่นกัน มีคนที่เติบโตได้ดีในงานที่พลุกพล่านและเต็มไปด้วยผู้คน แต่มีคนที่ต้องการพื้นที่เงียบและสงบเพื่อให้ได้ดีที่สุด การรู้จักตัวเองว่า “เราเป็นต้นไม้ชนิดไหน” คือจุดเริ่มต้นของการดูแลตัวเองที่แท้จริง เปรียบกับชีวิตประจำวันของเราที่ต้องเรียน ต้องทำงาน ช่วงใกล้สอบหรือใกล้ deadline งาน ต้นไม้ข้างโต๊ะมักได้รับน้ำน้อยลงเสมอ ยุ่งเกินไป เหนื่อยเกินไป หรือแค่ลืม แต่ทุกครั้งที่หันไปมองแล้วเห็นใบเหี่ยว มีบางอย่างที่เตือนว่า เราเองก็กำลังเหี่ยวอยู่เหมือนกัน แค่ไม่มีใครมองเห็น ช่วงเรียนหนังสือเหมือนการเพาะเมล็ด เราใส่ความรู้ลงในหัวทุกวัน แต่ยังไม่เห็นว่ามันจะงอกออกมาเป็นอะไร จะนำไปใช้ที่ไหน
จะมีประโยชน์จริงหรือเปล่า
ความไม่แน่ใจนั้นคือส่วนหนึ่งของกระบวนการ เมล็ดที่อยู่ใต้ดินก็ไม่รู้ว่าตัวเองจะกลายเป็นต้นอะไร มันแค่ดูดน้ำและรอ ชีวิตการทำงานมีฤดูกาลของตัวเอง บางช่วงงานหนักเหมือนกลางฤดูร้อน ทุกอย่างร้อนแรงและต้องการพลังงานสูง บางช่วงงานเบา เงียบ เหมือนฤดูหนาวที่ดูเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น แต่ข้างใต้รากกำลังลงลึก นักปลูกที่ดีไม่ได้รดน้ำทุก 5 นาที เขาสังเกตว่าดินแห้งแค่ไหน อากาศชื้นพอไหม แล้วตัดสินใจจากสัญญาณที่เห็น การทำงานก็เหมือนกัน คนที่จัดการงานได้ดีไม่ใช่คนที่ทำมากที่สุด แต่คนที่รู้ว่าเมื่อไหร่ควรลงมือ และเมื่อไหร่ควรพัก ต้นไม้ข้างโต๊ะเรียนหรือโต๊ะทำงานไม่ได้อยู่ที่นั่นแค่เพื่อความสวยงาม มันอยู่ที่นั่นเพื่อเตือนว่า ถ้าวันนี้ยังไม่ได้รดน้ำมัน บางทีเราก็ยังไม่ได้ดูแลตัวเองด้วย และทั้งสองอย่างนั้น สำคัญพอ ๆ กัน
สิ่งที่ได้รับจากประสบการณ์นี้:
ความอดทน รอได้โดยไม่หมดหวัง เข้าใจว่าบางสิ่งต้องใช้เวลา และ ความภูมิใจเล็ก ๆ เห็นผลลัพธ์ที่จับต้องได้ ใบใหม่ ดอกแรก ผลที่สุก
คำแนะนำหรือข้อคิดที่อยากฝากถึง:
ให้เวลากับสิ่งเล็ก ๆ บ้าง ในโลกที่ทุกอย่างเร็ว การดูต้นไม้งอกใบใหม่คือการฝึกอยู่กับปัจจุบัน
