กฎหมายอาญากับกรณีหมิ่นประมาทบนโซเชียล: มุมมองนิติศาสตร์และการบังคับใช้ในยุคปัจจุบัน
ในยุคที่โซเชียลมีเดียคือส่วนหนึ่งของชีวิต “คลิกเดียว” อาจเปลี่ยนชีวิตคุณได้ การโพสต์ การแชร์ หรือคอมเมนต์โดยไม่ไตร่ตรอง อาจนำไปสู่คดีหมิ่นประมาทได้อย่างไม่คาดคิด วันนี้เราจะมาเจาะลึกประเด็นนี้ผ่านมุมมองด้าน นิติศาสตร์ และการเตรียมความพร้อมของนักกฎหมายรุ่นใหม่จาก คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม (SPULAW)
สารบัญ
1. “หมิ่นประมาท” ในทางกฎหมายอาญา คืออะไร?
การหมิ่นประมาทไม่ใช่แค่การด่าทอหรือใช้คำหยาบคาย แต่ตามหลัก กฎหมาย แล้ว คือการ “ใส่ความ” บุคคลอื่นต่อบุคคลที่สาม โดยที่การใส่ความนั้นน่าจะทำให้ผู้ถูกใส่ความเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง ซึ่งมีระบุไว้ใน ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 หากการกระทำนั้นเกิดขึ้นผ่านสื่อสิ่งพิมพ์หรือช่องทางออนไลน์ จะเข้าข่าย “การหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา” ตามมาตรา 328 ซึ่งมีโทษหนักกว่าเดิม นี่คือพื้นฐานสำคัญที่ทุกคนต้องทำความเข้าใจเป็นอันดับแรก
2. โซเชียลมีเดีย: ดาบสองคมที่ทำให้การหมิ่นประมาทง่ายและรุนแรงขึ้น
ในอดีต การหมิ่นประมาทอาจจำกัดอยู่ในวงแคบ แต่ปัจจุบัน โซเชียลมีเดียทำให้ข้อความกระจายไปในวงกว้างได้อย่างรวดเร็ว (Viral) และคงอยู่บนโลกออนไลน์อย่างยาวนาน (Digital Footprint) ความท้าทายของนัก กฎหมาย ในยุคนี้จึงไม่ใช่แค่การตีความตัวบทกฎหมาย แต่ยังรวมถึง:
- การรวบรวมพยานหลักฐานดิจิทัล: การแคปหน้าจอ, URL ของโพสต์, ข้อมูลโปรไฟล์ผู้กระทำผิด ล้วนเป็นหลักฐานสำคัญ
- การพิสูจน์ตัวตนผู้กระทำผิด: บัญชีผู้ใช้อาจเป็นบัญชีอวตาร (Avatar) ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม
- การประเมินความเสียหาย: ชื่อเสียงที่เสียหายในโลกออนไลน์นั้นประเมินเป็นตัวเงินได้ยาก แต่ส่งผลกระทบมหาศาล
3. มุมมองด้านนิติศาสตร์จาก SPULAW: ก้าวทันโลกดิจิทัล
ที่ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม หรือ SPULAW เราไม่ได้สอนแค่ตัวบท กฎหมาย ที่อยู่ในตำรา แต่เรามองไปถึงการบังคับใช้จริงในโลกปัจจุบัน หลักสูตรของ นิติศรีปทุม จึงมุ่งเน้นการสร้าง “นักกฎหมายยุคดิจิทัล” ที่มีความพร้อมรับมือกับคดีความรูปแบบใหม่ๆ
นักศึกษาของ SPULAW จะได้เรียนรู้ผ่าน Case Study จริง, การทำ Workshop และเรียนกับคณาจารย์ผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์ตรง ทำให้บัณฑิตของเรามีความเข้าใจในหลัก นิติศาสตร์ ที่ลึกซึ้งและสามารถปรับใช้กับเทคโนโลยีใหม่ๆได้อย่างมั่นใจ เราเชื่อว่าการเรียน กฎหมาย ในวันนี้ต้องมองไปข้างหน้า เพื่อสร้างนักกฎหมายที่เป็นที่พึ่งของสังคมได้อย่างแท้จริง สนใจ เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับหลักสูตรของคณะนิติศาสตร์ SPULAW
4. ถาม-ตอบ ข้อสงสัยที่พบบ่อย (FAQ)
Q1: “หมิ่นประมาท” กับ “ดูหมิ่นซึ่งหน้า” ต่างกันอย่างไร?
A: “หมิ่นประมาท” คือการใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สาม เป็นการกล่าวหาในเรื่องที่ไม่ดีของผู้อื่น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องจริงหรือไม่ก็ตาม ในลักษณะยืนยันข้อเท็จจริงที่ทำให้ผู้อื่นนั้นเสียหาย โดยน่าจะทำให้ผู้อื่นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นหรือถูกเกลียดชัง
ส่วน “ดูหมิ่นซึ่งหน้า” (ป.อาญา มาตรา 393) ไม่มีการใส่ความยืนยันข้อเท็จจริง แต่เป็นการดูถูกเหยียดหยาม สบประมาทหรือกระทำให้อับอาย ต่อหน้าคู่กรณีโดยตรง ไม่มีบุคคลที่สามเข้ามาเกี่ยวข้อง มีโทษเบากว่า
Q2: แค่กด “แชร์” โพสต์ที่หมิ่นประมาทคนอื่น มีความผิดหรือไม่?
A: มีความผิดครับ! การแชร์โพสต์ถือเป็นการ “เผยแพร่” ข้อความนั้นต่อสาธารณะ ซึ่งเข้าข่ายเป็นการหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณาตามมาตรา 328 ได้เช่นเดียวกับผู้โพสต์คนแรก ดังนั้น ก่อนแชร์ควรตรวจสอบข้อมูลให้ดีเสมอ
การใช้โซเชียลมีเดียอย่างมีสติและเข้าใจข้อ กฎหมาย เป็นสิ่งสำคัญสำหรับทุกคน และการสร้างนักกฎหมายที่มีความเชี่ยวชาญด้านนี้ก็เป็นภารกิจหลักของ คณะนิติศาสตร์ SPULAW เพื่อให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมยุคดิจิทัล
